Korte geschiedenis van Brabants Dagblad ('s-Hertogenbosch)
1771 "Dewyl ons nieuwspapier heden de eerste reize in 't licht verschynt, twyfelen wy niet of het zal onzen lezeren aangenaam zyn, dat wy hun de gebeurtenissen van 't afgelopen half jaar kortelijk schetzen". Dit is de openingszin van de Eerste 's-Hertogenbossche Dinsdagse (en Vrydagse) Courant. Deze krant, uitgegeven door de twee Bossche drukkers L.J. Bresser en C.A. Viéweg, is de eerste officieel uitgegeven krant in 's-Hertogenbosch en tevens de oudste Noordbrabantse krant. De krant bevat slechts één, hooguit twee vellen papier (24 x 38,5cm) met veel landelijk nieuws en voornamelijk berichten die voor de Bossche handelaren van belang zijn. De uitgevers kondigden aan dat zij een blad wilden maken met ‘nieuwstydinghe die de aandagt van een kundig Lezer waardig zyn’ . In hun nieuwspapier zouden geen ‘beuzelingen’ staan.
Op dinsdag heet de krant ’s Hertogenbossche Dinsdagse Courant en op vrijdag ’s Hertogenbossche Vrydagse Courant. De krant staat onder censuur van de pensionaris van de stad Den Bosch, mr. Antoni Martini en verandert tijdens de Bataafse-Franse tijd regelmatig van naam.
 

 

 

 

 

 

 

1794 De titel van de Eerste 's-Hertogenbossche Dinsdagse (en Vrydagse) Courant wijzigt op 14 oktober van dit jaar in ’s-Hertogenbosche Vaderlandse Courant.
 
1798 Op 1 januari van dit jaar verandert de titel van de ’s-Hertogenbosche Vaderlandse Courant in Bossche Vaderlandse Courant.
1806 Op de eerste dag van dit jaar wordt de titel weer veranderd, van Bossche Vaderlandse Courant in ’s-Hertogenbossche Courant.
1810 Tijdens de Franse inlijving krijgt de ’s-Hertogenbossche Courant de naam Journal Du Département des Bouches du Rhin.
1814 In dit jaar verandert het Journal Du Département des Bouches du Rhin driemaal van naam. Van 28 januari tot 18 februari in Staatkundig Dagblad van de Rhijn Monden en van 18 februari tot 3 mei in Dagblad van het Departement der Monden van de Rhijn. Na de Franse overheersing verandert de naam op 3 mei in Dagblad der Provincie Braband
1815 Op 3 oktober verandert Dagblad der Provincie Braband in Dagblad der Provincie Noord-Braband.
1818 Op 2 januari volgt er weer een naamsverandering. Dagblad der Provincie Noord-Braband gaat dan verder onder de naam Provinciaal Dagblad.
1829 Uit onvrede met de anti-klerikale politiek van koning Willem I die probeert de rooms-katholieke kerkorganisatie en met name de opleiding van de priesters in handen van de staatsmacht te brengen, verschijnt in 1829 op initiatief van een groep vooraanstaande katholieken de Noord-Brabander. Abonnees kunnen driemaal per week (op dinsdag, donderdag en zaterdag) kennis maken met deze nieuwe krant die zich aansluit bij de Belgische oppositiepers. Het blad wordt in Den Bosch uitgegeven door de katholieke gebroeders Langenhuysen. Redacteur van De Noord-Brabander was enige tijd de Waalwijkse kapelaan Judocus Smits, later oprichter van het aanvankelijk in Den Bosch uitgegeven blad De Tijd.
1845 In dit jaar vindt er weer een aantal titelwijzigingen plaats. De Noord-Brabander corrigeert de naam in De Noord-Brabanter. En op 1 april wijzigt Provinciaal Dagblad haar naam in Provinciaal Dagblad van Noord-Brabant en ’s-Hertogenbossche Stads-Courant.
1853 Het Provinciaal Dagblad van Noord-Brabant en ’s-Hertogenbossche Stads-Courant verandert van naam en heet voortaan Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbosche Courant. Deze krant wordt in de volksmond ‘de Provinciale’, ‘de Bossche Krant’ of ‘de krant van Arkesteyn’ genoemd, naar de in de Kerkstraat in Den Bosch gevestigde uitgever, de firma J.J. Arkesteyn die ‘de Provinciale’ vanaf dit jaar ook uitgeeft.
1869 De afschaffing van het dagbladzegel, een fiscale heffing op dag- en nieuwsbladen in de vorm van een zegelbelasting, leidt ertoe dat de in 1867 in Den Bosch uitgegeven Katholieke Illustratie met een bijblad wordt uitgebreid: Het Huisgezin. De binding tussen het geïllustreerde weekblad en het nieuwsblad Het Huisgezin gaat aanvankelijk zo ver dat Het Huisgezin uitsluitend verkrijgbaar is voor lezers van de Katholieke Illustratie. De redactie van beide bladen bestaat ook uit hetzelfde team. Beide bladen worden uitgegeven door de in de Sint Jorisstraat in Den Bosch gevestigde uitgever Henri Adrianus Bogaert. De Katholieke Illustratie werd vanaf 1877 uitgegeven door de firma Lutkie en Cranenburg. Het Huisgezin is de spreekbuis van de gevestigde katholieke orde en daarom wordt het blad in de volksmond ‘de pastoorskrant’ genoemd. Later wordt Het Huisgezin ook afzonderlijk uitgegeven. Het Huisgezin is jarenlang het goedkoopste nieuwsblad van Nederland. De prijs bedraagt dan een gulden voor een heel jaar.
1880 C.N. Teulings koopt de Provinciale Noordbrabantse en ’s Hertogenbossche Courant van de heer J. Arkesteyn. Van 1880 tot 1916 staat ‘de Provinciale’ onder leiding van Gérard Teulings, die het blad met veel enthousiasme een nieuwe journalistieke impuls geeft. Van 1916 tot 1937 zwaait Teulings’ schoonzoon mr. Jos van Roosmalen de scepter over het blad dat meer dan andere vooroorlogse kranten een onafhankelijke koers volgt.
1892 Het Noordbrabantsch Dagblad verschijnt. Dit blad heeft haar bestaan te danken aan het groeiende verzet tegen het progressieve katholieke kamerlid Schaepman en heeft een duidelijke conservatieve inslag.
1895 Per 1 maart houdt de Noord-Brabanter op te bestaan. Het blad gaat een fusie aan met het eveneens in Den Bosch uitgegeven Het Noordbrabantsch Dagblad dat drie jaar daarvoor is opgericht. Deze krant heeft een conservatieve signatuur maar speelt aan het eind van de negentiende eeuw ook een rol in de opkomende sociale beweging in Brabant. De fusiekrant krijgt de naam Noord-Brabanter-Noordbrabantsch Dagblad .
1910 Tot 1 oktober 1910 is de Noord-Brabanter-Noordbrabantsch Dagblad een zelfstandig orgaan. In dat jaar gaat het een fusie aan met het sinds 1869 vanuit Den Bosch als landelijk katholiek orgaan uitgegeven blad
Het Huisgezin. De nieuwe naam is Noordbrabantsch Dagblad-Het Huisgezin. De fusiekrant blijft min of meer een landelijk blad dat echter steeds meer concurrentie ondervindt van regionale organen en de grotere katholieke bladen als De Tijd en De Maasbode.
De Katholieke Illustratie komt op 15 oktober 1910 in handen van NV Drukkerij De Spaarnestad te Haarlem.
1918 De Bossche firma Lutkie en Cranenburg doet het Noordbrabantsch Dagblad-Het Huisgezin over aan de NV C.N. Teulings Koninklijke Drukkerijen te Den Bosch. De nieuwe uitgever richt zijn krant meer op de regio Den Bosch en omgeving . In de jaren twintig begint Teulings met de speciale sporteditie De Maandagmorgen onder redactie van de bekende romanschrijver Herman de Man. Het Teulingsconcern staat voor de Tweede Wereldoorlog samen met de katholieke vakbeweging mede aan de wieg van de landelijke krant De Volkskrant die een redactiekantoor heeft aan het Emmaplein in Den Bosch. Hoofdredacteur J.Vesters van Het Huisgezin is jarenlang tevens hoofdredacteur van De Volkskrant.
1921 Het Teulingsconcern neemt het eind 19e eeuw door Jan Acket opgerichte blad De Stad Oss over. Twee jaar daarvoor is het blad redactioneel onder de hoede gekomen van de latere Nijmeegse hoogleraar en geestelijk adviseur van de R.K. Journalistenvereniging prof. dr. Titus Brandsma. De redactie en administratie blijven in Oss. Vanaf 1924 wordt de krant in Den Bosch gedrukt.
1940 Kort na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog komt er een voorlopig einde aan het bestaan van De Stad Oss.
1941 Maatregelen van de Duitse bezetter ‘als uitvloeisel van de reorganisatie van de Nederlandse pers’ zoals dat heet, dwingen de leiding van de Provinciale Noordbrabantse en ’s Hertogenbossche Courant en die van de door het Teulingsconcen uitgegeven krant Het Noordbrabantsch Dagblad-Het Huisgezin tot een fusie. Hiertoe wordt in 1941 de naamloze vennootschap Noordbrabantsche Courant opgericht door de NV Teulings Koninklijke Drukkerijen en de Erven Van Roosmalen van de firma Arkesteyn. Het nieuwe orgaan (ruim 40.000 abonnees in juli 1943) krijgt de naam Noordbrabantsche Courant.
1943 De Noordbrabantsche Courant kent in juli van dit jaar 40.000 abonnees. Aan het eind van 1943 komt deze krant geheel in NSB-vaarwater en heet dan nog korte tijd Nieuwe Brabantsche Courant.
In Oss wordt het illegale blad De Sirene opgericht.
1944 Het laatste nummer van de Nieuwe Brabantsche Courant verschijnt op woensdag 6 september 1944, daags na ‘Dolle Dinsdag’. Na de bevrijding van Noord-Brabant (eind oktober 1944) mogen als gevolg van het door de Nederlandse regering in ballingschap te Londen afgekondigde Persbesluit (van 5 september 1944) slechts een beperkt aantal kranten blijven verschijnen. Dat zijn dagbladen die in een vroeger stadium door de bezetter zijn verboden en illegale bladen.
In Den Bosch is door samenwerking van acht illegale bladen de stichting De Vrije Pers opgericht, die van het Militair Gezag toestemming krijgt een dagblad uit te geven. Het eerste nummer van De Vrije Pers verschijnt op 11 november van dit jaar. Over de koers van het blad ontstaan problemen. De bisschop van Den Bosch en ook de uitgevers van de vroegere Noordbrabantse Courant zien in De Vrije Pers en de inmiddels verschenen nieuwe, in Eindhoven opgerichte, na-oorlogse krant Oost-Brabant een bedreiging voor een toekomstig katholiek dagblad in Den Bosch.
In Oss wordt de draad van De Stad Oss weer opgepakt onder de titel Dagblad voor Oss en Omstreken. De Sirene blijft bestaan.
1945 De Vrije Pers, met een oplage van 25.000 exemplaren, draagt het uitgave-recht over aan een nieuwe stichting (Christofoor) die vervolgens het Provinciaal Noordbrabants Dagblad opricht. Dat blad verschijnt op 28 april voor het eerst.
De Sirene fuseert in mei van dit jaar met de nieuwe na-oorlogse krant Oost-Brabant.
1946 De roep om een katholiek dagblad wordt gehonoreerd. De aandeelhouders van de twee kranten die in 1941 van de bezetter verplicht moesten fuseren, kregen hun uitgaverecht terug in een gezamenlijke vennootschap. Die liet op 26 oktober 1946 onder de naam Provinciale Noordbrabantsche Courant - Het Huisgezin weer een krant verschijnen.
1959 Op 3 januari verandert de Provinciale Noordbrabantse Courant-Het Huisgezin haar naam in Brabants Dagblad. Als ondertitel blijft nog tot in de loop van 1960 vermeld ‘Provinciale Noordbrabantse Courant-Het Huisgezin’. Daarna komen in de ondertitel de namen van de verschillende editie-uitgaven die mede zijn ontstaan uit eerdere fusies zoals die met het Dagblad van Oost-Brabant en De Sirene in Oss.
1964 Het Teulingsconcern fuseert met De Spaarnestad. Het concern gaat verder onder de naam VNU (Verenigde Nederlandse Uitgeverijen).
1967 VNU neemt Het Nieuwsblad voor het Zuiden over. Samen met Brabants Dagblad en Eindhovens Dagblad maakt de krant onderdeel uit van Brabant Pers.
1988 De groep in Brabant verschijnende VNU-Dagbladen wordt uitgebreid met de regionale dagbladen van Audet: De Gelderlander, Dagblad voor Noord-Limburg, De Limburger en De Stem. Later volgde aankoop van het Brabants Nieuwsblad, dat in 1998 samenging met De Stem en BN/DeStem ging heten.
1994 Op 21 mei fuseert Brabants Dagblad met Het Nieuwsblad, dagblad voor Midden-Brabant. De titel van de nieuwe krant is Brabants Dagblad.
1999 In september 1999 wordt de dagbladengroep van de VNU, welke bestaat uit Brabant Pers (Brabants Dagblad en Eindhovens Dagblad), de Gelderlander, BN/DeStem en De Limburger) verkocht aan Wegener NV. De Limburger wordt door Wegener direct doorverkocht aan het Telegraafconcern. Brabant Pers wordt opgeheven. De titels Brabants Dagblad en Eindhovens Dagblad worden per 1 januari 2001 zelfstandige bv’s binnen het Wegenerconcern.
 

Untitled Document